گزارش کارشناسی «روند تغییرات ارزش‌ها و نگرش‌های بازنشستگان ایرانی» از سوی موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی منتشر شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی، گزارش کارشناسی «روند تغییرات ارزش‌ها و نگرش‌های بازنشستگان ایرانی» بر اساس داده‌های چهار موج پیمایش ملی «ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان» (1379، 1382، 1394 و 1402) توسط این مؤسسه تهیه و تدوین شده است.

خلاصه اهم نتایج گزارش به شرح ذیل است: 1. رضایت‌مندی رضایت مالی بازنشستگان از 42٫7٪ در سال 1394 به 32٫4٪ در سال 1402 کاهش یافته است. نارضایتی اقتصادی به 67٫8٪ و نارضایتی سیاسی به 53٫2٪ رسیده که هر دو بالاترین رقم در دو دهه اخیر است. رضایت از مسکن (52٫8٪) و محل سکونت (69٫1٪) همچنان بالاتر از میانگین کل جامعه است، ولی روند کلی رضایت در همه ابعاد به‌جز محل سکونت کاهشی بوده است.

2. عدالت باور به پایمال شدن حق افراد بدون «پول و پارتی» درسال 1402 به 75٫7٪ افزایش یافته است. مخالفت با عدالت سیاسی («حکومت به همه مردم به یک چشم نگاه می‌کند») از 39٫3٪ به 69٫6٪ جهش کرده است. باور به تبعیض قومی از 28٫1٪ به 63٫9٪ و ارزیابی پایین امکان دستیابی به حق از طریق قانونی (50٫4٪) نشان‌دهنده تشدید شدید احساس بی‌عدالتی در همه ابعاد است.

3. 82٫3٪ بازنشستگان معتقدند دین‌داری مردم نسبت به 5 سال قبل کمتر شده و 81٫1٪ نسبت به آینده آن بدبین هستند. برای نخستین بار، بیش از نیمی از بازنشستگان (53٫3٪) وضع سیاسی را بدتر از قبل ارزیابی کرده‌اند. حدود 70٪ پیش‌بینی می‌کنند صفات اخلاقی منفی در آینده افزایش و صفات مثبت کاهش یابد.

4. نگرش سیاسی و مشارکت علاقه به پیگیری اخبار سیاسی (46٫6٪) همچنان بالاتر از کل جامعه است، اما تمایل به مشارکت انتخاباتی از 82٪ در سال 1394 به 53٫6٪ در سال 1402 کاهش چشمگیری داشته است. احساس ترس از انتقاد از حکومت از 43٫2٪ به 59٫8٪ افزایش یافته است.

5. احساس امنیت احساس امنیت اقتصادی بازنشستگان (40٪) همچنان بالاتر از کل جامعه (32٫3٪) است، اما احساس ناامنی اخلاقی به 49٫4٪ رسیده است.

6. اعتماد به رسانه‌ها اعتماد به همه رسانه‌ها (داخلی، ماهواره‌ای و اینترنتی) به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده، هرچند اعتماد به رسانه‌های داخلی (35٫1٪) همچنان بیشتر از میانگین کل جامعه است.

7. هویت و وفاداری ملی هویت ملی همچنان قوی است (81٫6٪)، ولی 10 درصد نسبت به سال 1394 کاهش یافته است. 

جمع‌بندی کلی جامعه بازنشستگان ایران در فاصله سال‌های 1394 تا 1402 تحول عمیق و شتابانی را تجربه کرده است که مهم‌ترین ویژگی آن افزایش نارضایتی اقتصادی-سیاسی، تشدید احساس بی‌عدالتی، بدبینی نسبت به آینده و کاهش انگیزه مشارکت و وفاداری عملی است؛ در عین حال هویت ملی در بین بازنشستگان همچنان پایه محکمی دارد و در برخی شاخص‌های رضایت (مسکن و محل سکونت) و امنیت اقتصادی نسبت به کل جامعه وضعیت بهتری مشاهده می‌شود.