فصلنامه شماره 76 تأمین اجتماعی منتشر شد.

به گزارش روابط عمومی موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی، این شماره از فصلنامه مشتمل بر مقالاتی در حوزه مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و پیامدهای اقتصادی آن، نظریه پس‌انداز احتیاطی و نقش بیمه اجتماعی، چالش‌ها و مسئولیت مدنی ناشی از قطع حمایت‌های درمانی کارگر در اثر ترک فعل بیمه‌ای، ارزیابی سیاست‌ها و طرح‌های فقرزدایی پس از انقلاب اسلامی، آمادگی سازمان تأمین اجتماعی برای کاربرد هوش مصنوعی در خط‌مشی‌گذاری، چالش‌های بیمه‌ای سالمندان تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی است.

گزیده‌ای از مهم‌ترین شواهد و یافته‌های مطالعاتی ارائه شده در این مقالات به شرح زیر است:

1. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در کشور طی سال‌های 1398 تا 1402 حدود 23 درصد افزایش یافته و در سال 1402، داروهای گروه تحت پایش (Watch) با سهم 56 درصدی، بخش عمده مصرف را به خود اختصاص داده‌اند؛ الگویی که با توصیه سازمان جهانی بهداشت فاصله دارد. از منظر اقتصادی نیز کاهش 30، 45 و 60 درصدی مصرف می‌تواند به صرفه‌جویی‌های مالی قابل توجهی منجر شود؛ بنابراین، اصلاح ترکیب مصرف در کنار کاهش حجم مصرف، ظرفیت قابل توجهی برای کنترل هزینه‌های درمانی دارد.
2. شواهد تجربی مطالعه نشان می‌دهد افزایش عدم‌قطعیت درآمد، مصرف را کاهش و پس‌انداز را افزایش می‌دهد؛ در نتیجه، نظریه پس‌انداز احتیاطی در داده‌های اقتصاد الجزایر تأیید شده است. یافته پژوهش همچنین نشان می‌دهد تقویت پوشش‌های تأمین اجتماعی و بیمه‌ای می‌تواند با کاهش عدم‌قطعیت درآمدی، از افزایش نیاز خانوارها به پس‌انداز احتیاطی بکاهد و زمینه تقویت پس‌اندازهای بلندمدت و مشارکت در نظام‌های بازنشستگی را فراهم کند.
3. عدم پرداخت حق‌بیمه از سوی کارفرما، اصولاً موجب سقوط تعهدات سازمان تأمین اجتماعی نسبت به بیمه‌شده نمی‌شود؛ بااین‌حال، اختلالات اجرایی و ترک فعل‌های بیمه‌ای می‌تواند به قطع یا تعلیق خدمات درمانی کارگران منجر شود. قطع خدمات درمانی، در صورت احراز تقصیر، زیان و رابطه سببیت، می‌تواند مسئولیت مدنی کارفرما، سازمان تأمین اجتماعی یا در موارد استثنایی بیمه‌شده را به دنبال داشته باشد. ایجاد دوره تنفس بیمه‌ای، اطلاع‌رسانی پیشگیرانه، تقویت زیرساخت‌های اجرایی و نظارت بر کارفرمایان از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی برای تضمین استمرار خدمات درمانی و صیانت از حقوق بیمه‌شدگان است.

4. بررسی مجموعه سیاست‌ها و برنامه‌های فقرزدایی نشان می‌دهد، با وجود تأکید مستمر اسناد بالادستی بر کاهش فقر و نابرابری، این سیاست‌ها از انسجام و اثربخشی کافی برخوردار نبوده‌اند. از مهم‌ترین مسائل شناسایی‌شده، تعدد نهادهای متولی، موازی‌کاری و نبود هماهنگی و مرجع ملی مشخص در حوزه فقرزدایی است که موجب پراکندگی اقدامات و تداوم چالش فقر شده است.
5. نتایج پژوهش نشان می‌دهد آمادگی برای استفاده از هوش مصنوعی صرفاً به تأمین فناوری محدود نیست؛ بلکه به‌طور هم‌زمان به زیرساخت داده و فناوری، نیروی انسانی، ساختار سازمانی، الزامات قانونی، ملاحظات اخلاقی و سازوکارهای ارزیابی و کنترل ریسک نیاز دارد. یافته‌ها ظرفیت هوش مصنوعی را برای حرکت به سمت خط‌مشی‌گذاری داده‌محور، شبیه‌سازی پیامدهای تصمیمات و افزایش شفافیت مورد تأکید قرار می‌دهد.
6. مصاحبه با سالمندان مستمری‌بگیر نشان داد مهم‌ترین چالش‌های بیمه‌ای در چهار حوزه ناکارآمدی نظام بیمه‌ای، محدودیت پوشش، مشکلات نوبت‌دهی و زمان انتظار و فشار مالی بر بیماران و خانواده‌ها متمرکز است. یافته محوری پژوهش، وجود «شکاف سیستمی میان تعهدات بیمه‌ای و توان اجرایی» است؛ به‌گونه‌ای‌که ضعف پوشش خدماتی و مراقبتی، پرداخت از جیب و دشواری دسترسی، بخشی از بار مراقبت و هزینه‌های سالمندان را به خانواده‌ها منتقل کرده است.

متن کامل مقالات این شماره از فصلنامه تأمین اجتماعی از طریق آدرس https://qjo.ssor.ir قابل دسترس است.