عنوان: پشتیبانان پژوهش

پشتیبانان پژوهش

دکتر حسن امامی

مدیر گروه مدیریت، حکمروایی و فناوری


هفته پژوهش فرصتی را فراهم نمود تا نسبت به عملکرد پژوهشی مطالبی را به رشته تحریر درآوریم البته نه به سبک و سیاق ارائه گزارش عملکرد بلکه کمی دور از آن نیم‌نگاهی به پشتوانه عظیم پژوهشی موسسه داشته باشیم. دیدن کسانی که موسسه وابسته به آن‌ها بوده و بدون تردید اگر حمایت‌ها و همیاری‌های آن‌ها نبود ما نمی‌توانستیم ادعا کنیم که بیش از پانصد طرح پژوهشی، ده‌ها کتاب و ده‌ها گزارش پژوهشی انجام داده‌ایم. آن‌ها کسانی نیستند جز مدیران و کارشناسان خبره سازمان، افرادی که باارزش‌ترین دارایی سازمان و دارای دانش و آگاهی موردنیاز برای انجام پژوهش‌ها بوده‌اند و در این چند سال موجبات موفقیت موسسه را فراهم نموده‌اند.

سؤال این است که آیا موسسه بدون کمک و همیاری و مشارکت این همکاران می‌توانست به این توفیقات برسد؟ پاسخ کاملاً" واضح و روشن است. هر جا که طرح یا گزارش کاربردی تهیه شده است یک محور اصلی آن همین نیروهای زبده و کارآمد سازمانی بوده‌اند و بدون مشارکت و همکاری آن‌ها موسسه نمی‌توانست به این توفیقات دست یابد.

سؤال دیگری که در ذهن نگارنده شکل می‌گیرد این است که موسسه در قبال همکاری چهارساله این نیروهای دانشگر چه اقداماتی را انجام داده است؟

در یک نگاه کلی و تحقیق میدانی می‌توان به‌جرئت چنین اظهار نمود که اقدامات موسسه نه‌تنها نتوانسته است موجبات رضایت این نیروهای دانشگر را فراهم کند بلکه در خیلی از موارد اگر برای بار دوم به‌عنوان همیار موسسه مورد مصاحبت قرار گیرند، بندرت پاسخ مثبت خواهند داد.

سؤال دیگری مطرح می‌شود و آن اینکه چرا موسسه نتوانسته است حمایت‌های درخور و شایسته‌ای از همکاران موسسه چه در قالب نمایندگان تام‌الاختیار و چه مدیران و کارشناسان زبده به عمل آورد؟ آیا قوانین دست‌وپا گیر اداری و قانونی مانع شده است؟ یا کم‌کاری و کم‌توجه‌ی؟ و یا  واقف نبودن نسبت به قوانین و مقررات ؟ و یا معذوریت‌های دیگری که از این مقال خارج است. پاسخ این سؤال‌ها را نمی‌توان به‌صراحت بیان کرد چراکه باید از تک‌تک مسئولین ذی‌ربط سؤال نمود و ممکن است برخی از پاسخ‌ها در بوته‌ای از ابهام بماند. شاید بتوان پاسخ این پرسش‌ها را با پرسش دیگری پاسخ داد. به تعبیر دیگر ؛ اگر موسسه انتظار دارد که من‌بعد همین ذخایر انسانی و یا نیروهای دانشگر دیگری از سازمان باانگیزه بیشتری محققین را همراهی کنند، چه اقداماتی باید انجام دهد؟

بدون تردید، نیروی‌های دانشگر نیز، مانند سایر افراد جامعه، به تعبیر آقای مازلو توسط نیازهای گوناگونی برانگیخته می‌شوند، ازجمله "نیازهای اولیه، نیاز به حفاظت و مراقبت؛ نیازهای اجتماعی یا احساس تعلق و محبت؛ نیاز به مورداحترام واقع‌شدن، احترام به منزلت و جایگاه فرد و عزت‌نفس؛ و نیاز به خودشکوفایی یا خودیابی، یعنی شکوفا کردن تمامی استعدادهای منحصربه‌فرد و پنهان آدمی". جواب کاملاً" روشن است. به‌خصوص در مورد نیروی‌های همکار سازمان که معمولاً" از نیروهای خبره و اندیشگر می‌باشند و استعدادها و توانایی‌های آن‌ها از مزایای رقابتی سازمان حکایت دارد. استعدادها و دانش فنی و تجربی نهفته در آن‌ها، دارای این پتانسیل می‌باشد که موجب شکل‌گیری آینده سازمان است. حال با این جمله بهتر می‌توانیم کنار آمد که " باارزش‌ترین دارایی هر سازمان کارکنانی هستند که دارای دانش و آگاهی موردنیاز می‌باشند". پس باید خط‌مشی و سیاست‌هایی اتخاذ شود تا بر پایداری این منابع تأکید کند. پایداری این منابع به مفهوم حیات سازمان و بقای موسسه است.

درک عوامل مؤثر در انگیزش نیروهای دانشگر از طریق منشور توانایی‌های شناختی - تکاملی آن‌ها، مسئلهٔ مهمی محسوب می‌شود. به همین دلیل باید سازوکارهایی در موسسه وجود داشته باشند تا با ترغیب مدیران و کارشناسان خبره سازمانی، تمایل آن‌ها برای توسعه توانایی‌های تخصصی و شخصی را، افزایش دهند. به‌عبارت‌دیگر، باید عامل انگیزه بخشی برای ارتقای توانایی‌های کلیدی و مهم وجود داشته باشد. انگیزه، اشتیاقی است که مدیران و کارشناسان خبره را وادار می‌کند نهایت تلاش و کوشش خود را برای دستیابی به نتایج دلخواه به کار بگیرند.

لذا در این هفته که به‌پاس گرامیداشت محققین و امر تحقیق، هفته پژوهش نام‌گذاری شده است. بهتر است به همراه تقدیر از پژوهشگران از عوامل کلیدی پشت‌صحنه این فعالیت‌ها نیز به نحو مقتضی قدرانی به عمل آید.

به‌طور اجمال برخی از اقدامات سیاستی که می‌تواند موجب پیوند بیشتر موسسه و نیروهای پشتیبان تحقیق به عمل آید به‌صورت زیر فهرست می‌شود:

الف: تقدیر و تشکر از همکاران پژوهشی سازمان که نقش مؤثری در اجرای طرح‌ها داشته‌اند.

ب : ایجاد و اعمال مشوق‌های مادی ملحوظ در مصوبات هیئت امناء و سایر مراکز مرتبط

ج : تکریم محققین همکار سازمانی از طریق اصلاح و بهینه‌سازی رفتارهای سازمانی موسسه

د : ایجاد مشوق‌های لازم در خصوص ارتقاء مرتبه شغلی آن دسته از مدیران و کارشناسانی که به تحقیق اهمیت داده و مشارکت همه‌جانبه داشته‌اند.

ه : ذکر نام نیروهای دانشگر سازمانی در طرح‌ها و گزارشاتی که با همکاری آن‌ها به نتیجه رسیده است.

و : شکست مقاومت‌های ذهنی مقاوم در توسعه سیستم‌های انگیزشی برای نیروهای دانشگر سازمانی

ز : نظرسنجی از همکاران سازمان و همراهان موسسه در ایجاد نوع سیستم‌های انگیزشی برای آن‌ها.

و ..... 

واقعیت این است که در این چند سال کمتر به این نیروهای پشتیبان توجه شده است. موسسه باید در ادامه مسیر خود بتواند با جلب رضایت آن‌ها به توفیقات خود که بدون شک تاکنون بسیار زیاد بوده است ادامه دهد. بدون شک "موضوع انگیزه کاری و رضایت شغلی، همچنان از موضوعات مهم در رفتار سازمانی به‌حساب می‌آیند چراکه آن‌ها تأثیر مهمی بر عملکرد و رفتار در سازمان‌ها دارند: این موارد، به‌عنوان منابع بسیار مهم در سازمان محسوب می‌شوند. آن‌ها منابعی هستند که نه‌تنها برای هویت و فرهنگ‌سازمانی باید موردتوجه قرار بگیرند بلکه برای مدیریت و اداره اثربخش و کارا نیز باید مدنظر قرار گیرند." منتظر پیشنهادات بهینه و کارآمد شما هستیم.