مولف: زهرا کریمی و خدیجه پری
کلید واژه: اشتغال، انقلاب اسلامی، بیکاری، رفاه
سال: 1397
عنوان: سیاست های اشتغال قبل و پس از انقلاب اسلامی ایران

عنوان: سیاست های اشتغال قبل و پس از انقلاب اسلامی ایران

مولف: زهرا کریمی و خدیجه پری

سال: 1397


معرفی: این کتاب مهم­ترین ابزارهای سیاست­گذاری دولت در رابطه با تسریع رشد سرمایه­گذاری، تولید و اشتغال را مورد بررسی قرار می­دهد. یکی از پیش­شرط­های رشد سرمایه­گذاری، تولید و اشتغال دسترسی به تسهیلات بانکی است؛ به همین جهت کتاب تحولات سیاست­های پولی و اعتباری و پیآمدهای آن دردوره­های مختلف ارائه می کند. سیاست­های ارزی و تجاری نیز در رقابت پذیری تولیدات داخلی و به تبع آن گسترش ظرفیت های تولیدی نقش تعیین کننده­ای دارد. با توجه به سهم بالای درآمد نفت در منابع ارزی کشور و شوک­های مثبت و منفی ناشی از نوسانات درآمد نفت، سیاست­های ارزی و تجاری و تاثیر آن بر واردات و صادرات غیرنفتی تجزیه و تحلیل شده است.

مولفان، سیاست­هایی را که در هر دوره مستقیما بر عملکرد بازار کار موثر بوده، از جمله تعیین حداقل مزد، تحولات  بیمه­های اجتماعی و سیاست­های آموزشی را مورد بحث قرار داده اند. همچنین دردوره­های مختلف سیاست­های مهم کلان اقتصادی، مانند ایجادصندوق ذخیره­ی ارزی و هدفمند کردن یارانه­ها؛ و برنامه­های بزرگ ایجاد اشتغال از جمله حمایت از تعاونی­ها و طرح ضربتی اشتغال را مطرح کرده اند.

کتاب از هفت فصل تشکیل شده است. فصل اول به سیاست­های اشتغال قبل از انقلاب اختصاص یافته است. از اوایل دهه­ی 1340 به بعد، با افزایش شهرنشینی و بروز مشکل بیکاری در مناطق شهری، به ضرورت اعمال سیاست­های مناسب برای ایجاد فرصت های شغلی جدید توجه شده است؛ ولی این فصل عمدتا سیاست­های اشتغال در برنامه­های چهارم و پنجم عمرانی (56-1346) و پیآمدهای اجرای این سیاست­ها را مورد بررسی قرار می دهد. فصل دوم به سیاست­های اشتغال در دوران انقلاب و جنگ می­پردازد. در این دوره که اقتصاد کشور عموما با رکود و افزایش بیکاری مواجه بوده، دولت برای ایجاد شغل برای جویندگان کار سیاست­های  کلان اقتصادی خاصی را اعمال نموده که مستقیم و غیرمستقیم بر وضعیت اشتغال تاثیر گداشته است. فصل سوم سیاست­های اشتغال در برنامه­ی اول توسعه را بررسی می کند. در این فصل تاثیر اعمال سیاست­های تعدیل اقتصادی بر عملکرد بازار کار مطالعه می شود. فصل چهارم در تحلیل سیاست­های اشتغال در برنامه­ی دوم توسعه پس از ترسیم تصویری از شرایط نامناسب اقتصاد کشور، سیاست­های اعمال شده برای افزایش                سرمایه­گذاری، تولید و اشتغال معرفی گردیده است.  فصل پنجم به سیاست­­ های اشتغال در برنامه­ی سوم توسعه پرداخته است. در این فصل نقش صندوق ذخیره­ی ارزی برای ایجاد ثبات در اقتصاد کشور، وام خود اشتغالی و  طرح ضربتی اشتغال و پیآمدهای آن­ها تحلیل شده است. فصل پنجم به سیاست های اشتغال در برنامه­ی چهارم توسعه، دوران اوج گیری درآمدهای نفتی، اختصاص یافته است. در این فصل تاثیر هدفمند کردن یارانه ها، و سیاست­های ارزی و تجاری بر کاهش تولید و اشتغال بررسی شده و نشان داده می شود که چرا آثار مثبت اجرای طرح مسکن مهر بر اشتغال، توسط سیاست های نادرست ارزی و تجاری خنثی گردیده است. فصل ششم مربوط به سیاست های اشتغال در برنامه­ی پنجم توسعه است. در این فصل شرایط رکودی حاکم بر اقتصاد طی این دوره تحلیل شده و سیاست­های دولت برای مقابله با گسترش بیکاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. فصل آخر، با مروری بر سیاست­های اشتغال در برنامه­ی ششم توسعه (1400-1396) جمع بندی از مجموعه سیاست های اشتغال اعمال شده قبل و پس از انقلاب اسلامی ایران و پیآمدهای آن را ارائه می دهد و براساس تجارب حاصل از اجرای این سیاست­ها پیشنهاداتی را مطرح می­کند.