مولف: ژوزف استیگلیتز
کلید واژه: قوانین اقتصادی،
سال: 1395
عنوان: ضرورت بازنویسی قوانین اقتصادی: برنامه‌ای برای رشد و رونق فراگیر

 

عنوان: ضرورت بازنویسی قوانین اقتصادی: برنامه‌ای برای رشد و رونق فراگیر

نویسنده: ژوزف استیگلیتز

مترجم: زهرا کریمی

سال انتشار: 1395


معرفی: این کتاب نشان می‌دهد که افزایش نابرابری در امریکا حاصل اعمال سیاست‌های نئولیبرالی در این کشور بوده که قوانین و قواعدی را در تاروپود امریکا تنیده که بر مبنای آن بخش اندکی از جمعیت این کشور منافع حاصل از دستاوردهای اقتصادی را تصاحب می‌کنند و بخش اعظم جمعیت از مواهب رشد اقتصادی بی‌بهره‌اند. استیگلیتز در این کتاب نشان می‌دهد که نظام اقتصاد نئولیبرالی نظام بیماری است که به فعالیت‌های سوداگرانه در بازارهای مالی بیش از سرمایه‌گذاری‌های مولد پاداش می‌دهد. در این سیستم بیمار به ناگزیر گرایش به نوآوری کاهش می‌یابد و به رشد بلندمدت آسیب وارد می‌شود. به سخنی دیگر، اگر نظام سرمایه‌داری کنترل نشود می‌تواند به نتایج فاجعه باری منجر شود.

استیگلیتز همانند بسیاری دیگر از منتقدین دیدگاه نئولیبرالی، بروز بحران در نظام سرمایه‌داری لیبرال را قطعی می‌داند و بحرانی مشابه بحران مالی سال 2008 را پیش‌بینی می‌کرد. این پیش‌بینی‌ها سرانجام به واقعیت پیوست و بحران از بازارهای مالی آغاز شد و آسیبی جدی به‌تمامی بخش‌های اقتصادی وارد آورد. هزینهٔ سنگین این بحران بر دوش خانوارهای کم‌درآمد و متوسط‌الحال قرار گرفت و فقر و نابرابری تشدید گردید. برای جلوگیری از بروز این‌گونه بحران‌ها، و ایجاد جامعه‌ای مرفه، بازنویسی قوانین در جهتی که عملکرد اقتصادی را بهبود بخشد و چشم‌انداز بهتری را برای مردم ترسیم کند ضروری است. 

این کتاب تصریح می‌کند که کاهش نابرابری صرفاً با اعمال سیاست‌های مالیاتی امکان‌پذیر نیست. قواعد حاکم بر بازارها تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر نحوهٔ توزیع درآمد دارد؛ به‌علاوه، صاحبان سرمایه قادرند که بر تدوین و اجرای قوانین در جهت تأمین منافع خود، اعمال‌نفوذ کنند. باید بر اساس شناخت دقیق سازوکار اقتصاد کشور، قواعد و قوانین جدیدی را برای سالم‌سازی بخش‌های اقتصادی تدوین کرد. در این راستا استیگلیتز بر تحقق هدف اشتغال کامل و توانمندسازی کارگران، برای کاهش فقر و نابرابری و تضمین رشد اقتصادی تأکید می‌کند.

با توجه به نابرابری عمیق و نارضایتی فزایندهٔ مردم، باید تغییرات گسترده و جامعی در ساختارهای اقتصادی ایجاد شود تا در کوتاه‌مدت سطح رفاه خانوارهای کم‌درآمد و متوسط‌الحال بهبود یابد و در بلندمدت نوآوری، سرمایه‌گذاری و تولید و اشتغال مولد تقویت شود. 

هرچند این کتاب به تحلیل مشکلات اقتصادی امریکا و ارائهٔ راهکارهای مناسب برای این کشور می‌پردازد ولی کتاب مفیدی برای خوانندهٔ ایرانی نیز هست زیرا علاوه بر شناخت ریشه‌های تشدید فقر و نابرابری در نظام نئولیبرالی، ترکیب مناسبی از سازوکار بازار و مداخلهٔ دولت برای تضمین رشد و عدالت اجتماعی به دست می‌دهد که با آرمان‌های نظام جمهوری اسلامی ایران انطباق می‌یابد. ازاین‌رو، هدف اصلی از ترجمهٔ این کتاب جلب نظر پژوهشگران و سیاست‌گذاران به نظرات منتقدین نظام سرمایه‌داری بدون کنترل است.