موسسه عالی پژوهش نمونه پاسخ‌گویی به ذینفعان


به گزارش روابط عمومی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، دومین نشست «ارائه گزارش عملکرد موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی» روز شنبه 4 اسفند ساعت 9 الی 12 در سازمان تأمین اجتماعی، با حضور کارشناسان و مسئولین سازمان برگزار شد.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، هدف از تشکیل این نشست را «ارائه گزارش عملکرد موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی» را تمرین پاسخ‌گویی به سازمان بیان کرد تا در اثر ارائه گزارش عملکرد به ذی‌نفعان،‌ فرهنگ پاسخ‌گویی در جامعه ترویج یابد. زیرا نقد کردن در گوشه‌کنار، کافی نیست و رسمیت بخشیدن به ارزیابی عملکردها، ضرورت و آداب زندگی امروز جهان توسعه‌یافته به شمار می‌رود.
دکتر شهرام غفاری : در این نشست که هم‌زمان با سالروز بازگشایی این موسسه در سالن اجتماعات سازمان تأمین اجتماعی در 4 بهمن 97 برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره دکتر نوربخش، فعالیت مجدد این موسسه را مرهون زحمات آن مرحوم دانست.
وی با اشاره به تاریخچه فعالیت موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی که از سال 71 آغاز و در سال 88 تعطیل شده بود و از سال 94 در دوره جدید مدیریت سازمان تأمین اجتماعی مجدد فعالیت خود را شروع کرده است، افزود: در مدت تعطیلی موسسه، انباشتی از مطالبات داریم که بخشی از آن را هنوز نتوانسته‌ایم پاسخ دهیم.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، در ادامه به شرح ارکان موسسه پرداخت که به‌صورت هیئت‌امنایی فعالیت کرده و دارای مسئول موسسه و شورای پژوهشی و بازرس است.
دکتر غفاری در خصوص بیان عملکرد حوزه پژوهش این موسسه اظهار کرد: شورای پژوهش دارای 7 عضو است و در هر جلسه شورا به‌طور متوسط 6 مصوبه شکل گرفته است. همچنین مجموع طرح‌های پژوهشی موسسه در 17 سال نخست فعالیت به تعداد 215 طرح و میانگین سالیانه 13 طرح پژوهشی می‌رسد. این در حالی است که در چهار سال اخیر 158 طرح پژوهشی با میانگین سالیانه 40 طرح پژوهشی در موسسه انجام شده است. همچنین 130 گزارش در دوره گذشته ارائه شده است که در دوره جدید 165 گزارش به آن افزوده شده است و میانگین از 8 به 41 افزایش یافته است.
وی تعداد تهیه و چاپ کتاب در موسسه را به‌طور متوسط در سال 30 جلد بیان کرد و گفت:‌ همچنین 11 موردحمایت از پایان‌نامه رخ داده است. نشست‌های تخصصی کارگاه‌ آموزشی نیز 74 بار و همایش 4 بار تشکیل شده است.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، با اشاره به برخی موضوع‌های پژوهشی تهیه‌شده پیرامون مباحث مهم حوزه رفاه و تأمین اجتماعی افزود: مباحثی مانند خروج از بنگاه‌داری، روش تأدیه بدهی دولت، روش تعیین حداقل دستمزد و امکان بهره‌برداری از برند شرکت‌های سازمان ازاین‌دست از طرح‌ها بوده است.
دکتر غفاری تصریح کرد: همچنین طرح‌هایی درزمینهٔ تنقیح مقررات، محاسبات اکچوئری، ساخت جدول تغییر وضعیت بیمه‌شدگان، مدل شایستگی، نظام رفتاری شایسته کارکنان، تهیه گایدلاین، خرید راهبردی افکار سنجی، گفتمان سازی و رصد و مداخله آسیب‌های اجتماعی کارکنان از دیگر عناوین طرح‌های تهیه‌شده این موسسه است.
وی فرآیند انجام پژوهش را در 5 گام و 32 مرحله اصلی دانست و عنوان کرد: انتخاب پژوهشگران و انعقاد قرارداد، عمدتاً از طریق فراخوان انجام می‌شود. در طی فعالیت موسسه در دوره جدید، بیش از 600 قرارداد اصلی، نظارت و ویراستاری منعقد شده است.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، یکی از اقدامات مهم سازمان تأمین اجتماعی را گسترش دامنه فعالیت به حوزه دانشگاه‌ها برشمرد و گفت: تلاش بر این بوده است که با تمامی دانشگاه‌ها ارتباط برقرار کرده و با هر یک، یکی دو کار را همکاری کنیم. اکنون موسسه در بین همه این مراکز شناخته شده است و این مسئله اختصاص به دانشگاه‌های سطح تهران ندارد و با دانشگاه‌های سایر شهرها مانند مشهد، یزد، زاهدان و غیره نیز این همکاری وجود داشته است.
دکتر غفاری در خصوص اثربخشی دستاوردهای موسسه اظهار کرد: اثربخش بودن یک طرح پژوهشی نیازمند بررسی وجوه گوناگونی از تعریف یک مسئله تا انجام، چاپ و ارسال آن است و این موضوعی یک‌بعدی نیست. از طرفی هدف اساسی انجام طرح‌های پژوهشی این است که سنجیده شود یک طرح در ارتقای تصمیم‌گیری‌ها تا چه حد مؤثر واقع شده است و این موضوعی است که باید به آن توجه داشت.


وی با اشاره به اقدامات موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی که برای نخستین بار در حوزه رفاه و تأمین اجتماعی انجام می‌شود، تصریح کرد: برای نخستین بار است که مباحث مرتبط با تأمین اجتماعی به‌صورت کارشناسی شده و تخصصی برای کارشناسان تأمین اجتماعی فراهم می‌شود؛ برای نخستین بار است که مباحثی مانند حکمرانی خوب، آشنایی با اصول اقتصادی و غیره مطرح شده و «مدرسه تابستانی» حول محور رفاه و تأمین اجتماعی فعال می‌شود.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، در ادامه به برخی از چالش‌های موسسه در ارتباط با طرح‌‌های پژوهشی سازمان پرداخت و افزود: مسئله مهم در تحویل «داده»‌های آن طرح است. در برخی از مواقع سازمان تأمین اجتماعی یک سؤال پژوهشی را مطرح می‌کند اما داده‌های آن را در اختیار نمی‌گذارد؛ این در حالی است که شیوه مشارکت و همکاری سازمان در تبیین موضوع از موارد ضروری است که این مشکل باید برطرف شود.  
دکتر غفاری یکی از مسائل این موسسه را وجود موازی کاری در بدنه سازمان بیان کرد و گفت: سال 89 پس از فریز شدن و متوقف شدن فعالیت موسسه، بر اساس یک مصوبه، اداره کل آموزش تبدیل به آموزش و پژوهش شد. اما پس از فعالیت مجدد موسسه عالی پژوهش، حوزه آموزشی و پژوهشی این اداره کل سر جای خود همچنان باقی ماند. در حال حاضر ما دو حوزه موازی هستیم که هریک دارای بخش‌های مشابه هم است.
وی یکی دیگر از مسائل این موسسه را چابک نبودن برخی از فعالیت‌های آن برشمرد و اظهار کرد: نمی‌توانیم به برخی از سؤال‌ها پاسخ‌های آنی، فوری و مطابق با مقتضیات دهیم؛ ما در فرآیند کاری خود از اصولی پیروی می‌کنیم که نیازمند بازنگری است.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی ادامه داد:‌ همچنین سیستمی برای تسهیل کاربست نتایج و ارزیابی اثربخشی‌ها نداریم. اما لازم است تا با تمهیداتی مانند پرسش‌ها و پاسخ‌های مکرر، اثربخشی امور، هویدا شود..
دکتر غفاری با تأکید بر اینکه مدیران و کارشناسان نباید نگاه ابزاری به موسسه داشته باشند، تصریح کرد: موسسه ابزار و سند پشتیبان برای تصمیم‌گیری‌های اتخاذ شده نیست. بلکه موسسه ابزاری است که سند پشتیبان ارائه می‌دهد تا کارشناسان از آن برای تصمیم‌گیری‌ها استفاده کنند. اما در حال حاضر این مسئله به‌صورت معکوس اتفاق می‌افتد و برخی از موارد مشاهده می‌شود، همکاران تصمیم‌های خود را گرفته و خواهان دریافت خروجی پژوهشی آن هستند.
وی گفت: از سوی دیگر باید این مسئله نیز موردتوجه قرار گیرد که قرار نیست هر پژوهشی منتج به یک تصمیم شود و در این زمینه سازمان باید به یک بلوغ فکری برسد تا انتظار نداشته باشد که هر اقدام پژوهشی لزوماً به یک نتیجه‌ای برسد و آن نتیجه هم در سازمان نتیجه‌بخش باشد.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، اظهار کرد: موسسه‌های پژوهشی ابزاری را برای کارشناسان و مدیران فراهم می‌کند تا در کنار هم خرد تصمیم‌گیری‌ ارتقا یابد و استفاده از یک طرح به‌خودی‌خود نمی‌تواند منتهی به تصمیم‌گیری شود. این مسئله مانند این است که فردی با خواندن یک کتاب بخواهد تصمیم بگیرد. هرچند برخی از طرح‌ها ماهیتی مسئله محور و بدون حاشیه دارند؛ اما بسیاری از طرح‌‌ها این‌گونه نیستند.
دکتر غفاری در ادامه، سیر تصمیم‌گیری را مبتنی بر اصول «داده، دانش و خرد» بیان کرد و افزود: خرد نیازمند مجموعه‌ای است که پژوهش یکی از امکانات آن است. نتایج پژوهش‌ها، خردی را ایجاد می‌کند که می‌تواند خرد تصمیم‌گیری سازمان را ارتقا دهد و وقتی خرد تصمیم‌گیری ارتقا یافت، کیفیت تصمیم‌گیری‌ها نیز بهبود یافته و سازمانی پویا حاصل می‌شود.
وی تصریح کرد: بلوغ سازمانی زمانی ایجاد می‌شود که بپذیریم تصمیم‌گیری‌ها باید مستمر باشد و مدیران و کارشناسان نیز اهل مطالعه بوده و درعین‌حال پذیرا باشند.
رئیس موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، با بیان اینکه امروزه تعریف سواد فراتر از داشتن علم به کامپیوتر ارزیابی می‌شود، گفت: امروزه سواد را توانایی یادگیری، فراموش کردن و یادگیری مجدد تعریف کرده‌اند. اما وجود دارند برخی از افرادی که بر اساس دانش قدیم خود، به ارزیابی امور پرداخته و هر آنچه خلاف این دانش باشد را نمی‌پذیرند.
دکتر غفاری با اشاره به آن دسته از برنامه‌های آینده موسسه اظهار کرد: برنامه ایجاد ساختار مناسب برای پاسخ‌ به مسائل روز یکی از برنامه‌ها را تشکیل می‌دهد. همچنین در نظر است تا گروه‌های مشاوره برای سال آینده ایجاد شود. ساختار مناسب برای ارزیابی اثربخشی‌ها نیز پیگیری می‌شود. همچنین گروه آینده‌پژوهشی را با جدیت پیگیری خواهیم کرد.
وی استقرار سامانه ثبت ایده و موفقیت، توسعه نظام نظرسنجی و توسعه روابط بین‌الملل را از دیگر برنامه‌های سال آینده این موسسه بیان کرد و گفت:‌ همچنین در نظر است تا با انجمن‌های علمی نیز ارتباط برقرار کنیم و از سوی دیگر سهم پایان‌نامه‌های مرتبط با حوزه تأمین اجتماعی را نیز افزایش دهیم. ارتقای کارایی موسسه از سهم مدیریت پروژه و ارتقای کیفیت از طریق استانداردها از دیگر برنامه‌های مهم این موسسه برای سال آینده به شمار می‌رود.
دکتر حسام نیکوپور اعلام کرد:
معاون پژوهشی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، یکی از کارکردهای مهم این موسسه را انجام مطالعات بنیادین و ملی برشمرد، شکل‌گیری قانون ساختار حوزه رفاه و تأمین اجتماعی که بر اساس گزارش‌ها و تحقیقات این موسسه بوده است؛ همچنین تشکیل بیمه عشایر و روستائیان را نیز اساساً، برآمده از بطن گزارش‌های تدوین شده این موسسه دانست و در حال حاضر اصلاح اساسنامه صندوق‌ها را از مهم‌ترین‌ طرح‌های ملی در دست اجرای موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی بیان کرد.
 دکتر حسام نیکوپور در این نشست، با اشاره به آغاز فعالیت موسسه عالی پژوهش در سال‌های اخیر و دوره جدید مدیریت سازمان، پس از سال‌ها فریز و توقف فعالیت، فرارسیدن سالگرد شروع به کار موسسه را تبریک گفت.
 وی با بیان اینکه یکی از کارکردهای مهم موسسه تولید افراد متخصص تأمین اجتماعی بوده و تنها به انجام تحقیق و پژوهش بسنده نکرده است، افزود: در این مدت موسسه به تربیت بیش از 80 کارشناس تخصصی حوزه تأمین اجتماعی کمک کرده است که در زمینه¬های گوناگون فعالیت می‌کنند.
 معاون پژوهشی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، با اشاره به تنظیم و تدوین پرسش‌نامه‌ای توسط گروه افکارسنجی در خصوص نظرخواهی درباره فعالیت موسسه، که برای 1600 نفر از همکاران سازمان در واحدهای گوناگون بیمه‌ای، درمانی، اجرایی و ستادی به‌صورت رندم به‌صورت پیامک ارسال شد، به شرح نتایج این نظرسنجی پرداخت.
 دکتر نیکوپور در خصوص میزان آشنایی کارکنان سازمان با فعالیت موسسه، اظهار کرد: 89 درصد از کارکنان از فعالیت این موسسه آشنایی داشتند؛ به‌گونه‌ای که حدود 47 درصد شرکت‌کننده‌ها پیگیر اطلاعات آن بودند و 42 درصد نیز تا حدی از فعالیت این موسسه آگاه بودند. 11 درصد نیز متأسفانه اطلاعی از فعالیت موسسه نداشتند. در برخی از مواقع مشاهده می‌شود که حتی برخی از همکاران ستاد مرکزی نیز از فعالیت مجدد این موسسه بی‌اطلاع هستند.
 وی درباره اینکه از بین 6 گروه پژوهشی موسسه با کدام‌یک از گروه‌ها آشنایی دارند، گفت: نتیجه این بود که با گروه بیمه‌های اجتماعی، سپس گروه مدیریت بیش از سایر گروه‌ها آشنایی دارند؛ بعدازآن گروه درمان قرار داشت و کمترین آشنایی نیز با گروه افکار سنجی و گروه فرهنگی و رفاه موسسه مطرح شده بود.
 معاون پژوهشی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، همچنین در پاسخ به اینکه آیا با اعضای هیئت‌امنا و شورای موسسه آشنایی دارند، تصریح کرد: نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که 94 درصد پاسخ‌گویان با اعضای شورا و هیئت‌امنای موسسه آشنا بودند. که نشان از حضور اساتید مطرح کشور در این دو رکن موسسه دارد.
 دکتر نیکوپور با اشاره به 158 طرح و گزارش این موسسه و نظرسنجی درباره کمتر یا بیشتر شدن میزان فعالیت موسسه در مقایسه با 17 سال گذشته، افزود: 88 درصد پاسخ داده‌اند که فعالیت بیشتری در مدت چهار سال نسبت به ادوار گذشته موسسه انجام شده است.
 وی همچنین نتایج ارزیابی درباره فعالیت موسسه در دوره جدید را 17 درصد عالی، 72 درصد نسبتاً قابل‌توجه و حدود 11 درصد ضعیف بیان کرد و گفت: درمجموع حدود 90 درصد فعالیت موسسه را قابل‌قبول و بالا می‌دانند که نشان از رضایت از عملکرد موسسه دارد.
 معاون پژوهشی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، درباره این مسئله که برون‌سپاری امور موسسه اقدامی مناسب و خوب است یا خیر، اظهار کرد:‌ نتیجه نظرسنجی نشان داد که 95 درصد با برون‌سپاری موافق بودند. بسیاری معتقدند که موسسه باید ستاد چابک داشته باشد و به سمت افزایش نیرو و بزرگ کردن بدنه خود نرود و بهتر است از ظرفیت‌های کشور در زمینه‌های گوناگون استفاده کند.
 دکتر نیکوپور با تأکید بر اینکه 89 درصد شرکت‌کننده‌ها اظهار داشته‌اند که موسسه باید بر حوزه مطالعات کلان و بنیادین کشور کار کند، عنوان کرد: این انتقاد بر فعالیت موسسه مطرح بود که موسسه یک واحد پژوهشی سازمان است و باید مطالعات سازمانی انجام دهد و مانند یک اداره کل به شمار آید. اما خوشبختانه در این تحقیق، 89 درصد نظر موافق خود را با مطالعات کلان و در سطح ملی اعلام کرده‌اند.
 وی با اشاره به دستاوردهای این موسسه در دوران فعالیت اخیر خود درزمینه توجه به امور کلان جامعه، افزود: شکل‌گیری قانون ساختار حوزه رفاه و تأمین اجتماعی با گزارش‌های پشتیبانی موسسه انجام شد. همچنین بیمه عشایر و روستائیان نیز اساساً با توجه به گزارش‌های تدوین‌شده این موسسه تشکیل شد و اکنون نیز اصلاح اساسنامه صندوق‌ها یکی از طرح‌های ملی است که این موسسه در دست اجرا دارد. ضرورت کار ایجاب می‌کند که موسسه مطالعات بنیادی و نظری انجام دهد و درنهایت نفع آن عاید سازمان می‌شود.
 معاون پژوهشی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، درباره نظرسنجی در خصوص حمایت موسسه از پایان‌نامه‌های مرتبط با حوزه رفاه و تأمین اجتماعی اظهار کرد: 95 درصد خواهان حمایت از پایان‌نامه‌ها بودند. معتقدیم وقتی یک دانشجو عمر تحصیلی خود را بر مباحث تأمین اجتماعی قرار می‌دهد، این موضوع می‌تواند به پویایی و رونق مباحث تأمین اجتماعی کمک کند و به‌طور حتم فواید آن در آینده عاید سازمان می‌شود. اولویت موسسه در حمایت از پایان نامه‌ها با افراد غیر سازمانی و مقطع دکتری است.
 دکتر نیکوپور همچنین نقطه قوت موسسه را بر اساس نتایج این نظرسنجی، تولید کتاب‌ توسط موسسه بیان کرد و گفت: عدم ترویج و توزیع نامناسب محصولات موسسه به‌عنوان نقطه‌ضعف موسسه اعلام و درخواست شده است که بر آموزش‌های کاربردی مانند قانون کار، قانون تأمین اجتماعی، گایدلاین‌ها و غیره تکیه شود.  
 نعمت‌الله علیپور:
کنترل و مدیریت طرح‌ها، کیفیت پژوهش‌ها را ارتقا می‌دهد
معاون توسعه و مدیریت منابع انسانی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، با اشاره به مسئله برون‌سپاری امور در این موسسه، تصریح کرد: کنترل و مدیریت طرح‌ها از اهمیت ویژه‌ای در افزایش کیفیت پژوهش‌ها برخوردار است و منجر به دست‌یابی به اطلاعات متقن و قابل‌اتکا می‌شود.
 نعمت‌الله علیپور افزود: همچنین برون‌سپاری باعث می‌شود تا موسسه ازنظر منابع انسانی توسعه نیابد، از همین رو، توجه به کیفیت و ساختار منابع انسانی بسیار مهم است و باید در سطح مناسبی قرار داشته باشد. خوشبختانه بیشتر کارکنان موسسه دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد هستند و نیز میانگین سنی آن‌ها 37 سال و جوان است و یک‌سوم کارکنان را زنان تشکیل می‌دهند.
 وی در ادامه بودجه موسسه را موردبررسی قرار داد و گفت: در سال 94 که بودجه موسسه تعیین شد، حدود 30 میلیارد تومان قواره بودجه آن در نظر گرفته شد. در نیمه سال 94 کل بودجه تخصیصی برای موسسه 3 میلیارد تومان بود که در سال 95 آنچه جذب شد، 6 میلیارد و 700 میلیون تومان بود. در سال 96 نیز این بودجه 7 میلیارد و 800 میلیون تومان در نظر گرفته شد.
 معاون توسعه و مدیریت منابع انسانی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، با اشاره به قوانین توسعه‌ای در کشور که دستگاه‌های اجرایی را در پرداختن به امور پژوهشی ملزم می‌کند، اظهار کرد: با مقایسه بودجه 50 موسسه پژوهشی در کشور، می‌توان گفت که بودجه موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی کمتر از سایر مراکز است. حتی مراکزی پژوهشی مشاهده می‌شود که فعالیت بسیار محدودی دارد؛ اما بودجه اختصاص‌یافته به آن سه برابر این موسسه بوده است.
علیپور با بیان اینکه هزینه‌های موسسه شامل عملیاتی، اداری و تشکیلاتی است، تصریح کرد: سعی کرده‌ایم که قسمت پشتیبانی توسعه زیادی پیدا نکند و هزینه‌های اداری و تشکیلاتی در حداقل نگه داشته شود. از همین رو، سیستم‌های مختلف امور را مکانیزه کرده‌ایم و پشتیبانی ما بر اساس مکانیزاسیون فرآیندها شکل می‌گیرد. درمجموع، پشتیبانی دارای 10 نیرو است که 18 درصد هزینه‌ها را واحدهای پشتیبانی، اداری و مالی تشکیل می‌دهد.
سپس در ادامه نشست، حاضرین در سالن، پرسش‌ها، نقدها، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را نسبت به عملکرد موسسه بیان کردند و ت